Exam.
(Homo)-Morfizmy grup i pierscieni
Homomorfizmy
struktur algebraicznych (homomorfizmy typow danych) wpro-
wadzi l
Samuel Eilenberg w roku 1945. Eileberg ukonczyl studia w Uniwer-
sytecie
Warszawskim w 1939 roku. W USA wolal aby jego studenci mowili z
nim po
polsku. Teorie morfizm ́ow nazwal teori ̧a kategorii. Obecnie homomor-
fizm sie
skraca do morfizmu. W teorii kategorii morfizm jest najwazniejszym,
pierwotnym,
pojeciem.
Figure 1: Morfizmu miedzy operacjami binarnymi.
(Homo)morfizm - jest to funkcja, która odwzorowuje jedną algebrę ogólną (czyli strukturę algebraiczną taką jak grupa, pierścień czy przestrzeń wektorową) w drygą, zachowując przy tym odpowiadające sobie operacje.
Homomorfizm
grup – w teorii grup
funkcja
odwzorowująca grupę w grupę, czyli przekształcenie zachowujące
strukturę tych algebr.
Zapoznanie
się ze strukturą wewnętrzną grupy możliwe jest przede wszystkim poprzez
obserwację sposobu, w jaki oddziałuje ona z innymi grupami albo sama z sobą;
oddziaływanie to odbywa się właśnie za pomocą homomorfizmów, dlatego aby
zrozumieć budowę danej grupę należy zgłębić związane z nią homomorfizmy.
Przykładem mogą być homomorfizmy danej grupy w grupę jej wzajemnie jednoznacznych homomorfizmów
(automorfizmów), w grupę jej
bijekcji (grupę symetryczną), czy ogólniej: w grupę
bijekcji ustalonego zbioru – są to odpowiednio działanie grupy na zbiorze swoich
elementów poprzez automorfizmy bądź bijekcje oraz działanie
grupy na dowolnym zbiorze. Ważnym wynikiem jest twierdzenie Cayleya mówiące, że elementy
dowolnej grupy można utożsamiać z pewną podgrupą
bijekcji danej grupy (grupy symetrycznej; wszystkie grupy można więc traktować
jako grupy przekształceń). Przedstawienie grupy
w postaci (wewnętrznego) iloczynu prostego dwóch jej podgrup można
scharakteryzować za pomocą pary homomorfizmów wspomnianej grupy w siebie
(mianowicie endomorfizmów ortogonalnych); homomorfizmy grupy w grupę
wzajemnie jednoznacznych homomorfizmów (automorfizmów) innej grupy pojawiają
się m.in. w definicji zewnętrznego iloczynu półprostego (zob. iloczyny grup).
Pierścień
Zespół
(A,+,*) składający się z niepustego zbioru A oraz dwóch operacji binarnych + i
* określonych w A nazywamy pierścieniem, jeśli spełnione są warunki:
- (P1) (A,+) jest grupą abelową;
- (P2) (ab)c=a(bc);
- (P3) a(b+c)=(ab)+(ac), (a+b)c=(ac)+(bc).
Endomorfizm – w teorii
kategorii morfizm danej struktury matematycznej w siebie. Zbiór EndA wszystkich endomorfizmów struktury A wraz z działaniem składania przekształceń jest monoidem (tzn. półgrupą
z jedynką). W strukturach algebraicznych endomorfizmy są homomorfizmami
(danej struktury w siebie).Tutaj przedrostek endo- oznacza, moim zdaniem, wewnętrzny, część czegoś.
Automorfizm – izomorfizm
struktury matematycznej na siebie, czyli
jej wzajemnie jednoznaczny endomorfizm.
W pewnym sensie jest to symetria obiektu – sposób odwzorowania
obiektu na siebie przy zachowaniu całej jego struktury.
Epimorfizm – w teorii
kategorii, morfizm f:X→Y mający prawostronną własność skracania,
tj. dla wszystkich morfizmów g1,g2:Y→Z spełniony jest warunek. Tutaj rozumiem przedrostek epi- jak prawy.
g1∘f=g2∘f⇒g1=g2.
.
Monomorfizm – w teorii
kategorii morfizm f:X→Y mający lewostronną własność skracania
w tym sensie, że dla wszystkich morfizmów g1,g2:Z→X zachodzi
f∘g1=f∘g2⇒g1=g2.
Izomorfizm (gr. isos – równy, morphe – kształt) struktur − nazywamy wzajemnie jednoznaczne odwzorowanie f takie, że f i jego odwrotność f−1 są homomorfizmami.
Homomorfizmem G w G' jest ϕ: G→G' takie, że ϕ(x·y)=ϕ(x)·ϕ(y).
Według Dedekinda f(x) = x(f) ϵ R oraz g(x) = x(g) ϵ R
tedy wg Dedekinda wychodzi: x(f+g)=x(f)+x(g) oraz x(f·g)=x(f)·x(g), z czego wynika, że "x" jest morfizmem.
E. Morfizm PIERSCIEN WIELIEMIONOW (URL)
C.
Logarytm:
Zatem oddziaływanie logarytmu na element neutralny i element odwrotny będzie wyglądało odwrotnie do oddziaływania exponecjału na element neutralny i element odwrotny.
log(r·s)=(logr)+(logs)
Element neutralny mnożenia jest równy 1. Dowolna dodatnia liczba rzeczywista a pomnożona przez 1 daje tą liczbę a, czyli a·1=a. Dalej następuje logarytmowanie (morfizm) i logarytm jedynki o dowolnej podstawie daje 0, a 0 jest elementem neutralnym dodawania.
Elementem odwrotnym dowolnej dodatniej liczby rzeczywistej a jest a-1. Po logarytmowaniu mamy: loga-1=-1loga=-loga, czyli mamy element odwrotny dodawania. Lub mamy jakieś wejście a, po logarytmowaniu mamy loga , teraz odwracamy i nam wychodzi -loga. Zatem mamy równość:
Według Dedekinda f(x) = x(f) ϵ R oraz g(x) = x(g) ϵ R
tedy wg Dedekinda wychodzi: x(f+g)=x(f)+x(g) oraz x(f·g)=x(f)·x(g), z czego wynika, że "x" jest morfizmem.
E. Morfizm PIERSCIEN WIELIEMIONOW (URL)
C.
Logarytm:
Zatem oddziaływanie logarytmu na element neutralny i element odwrotny będzie wyglądało odwrotnie do oddziaływania exponecjału na element neutralny i element odwrotny.
log(r·s)=(logr)+(logs)
Element neutralny mnożenia jest równy 1. Dowolna dodatnia liczba rzeczywista a pomnożona przez 1 daje tą liczbę a, czyli a·1=a. Dalej następuje logarytmowanie (morfizm) i logarytm jedynki o dowolnej podstawie daje 0, a 0 jest elementem neutralnym dodawania.
Elementem odwrotnym dowolnej dodatniej liczby rzeczywistej a jest a-1. Po logarytmowaniu mamy: loga-1=-1loga=-loga, czyli mamy element odwrotny dodawania. Lub mamy jakieś wejście a, po logarytmowaniu mamy loga , teraz odwracamy i nam wychodzi -loga. Zatem mamy równość:
Exponential jest odwrotny do logarytmu
Exponential:
exp(x+y)=(expx)·(expy)
Jeżeli do dowolnej liczby rzeczywistej r dodać 0, to otrzymamy tą liczbę rzeczywistą, czyli r+0=r. Dalej następuje exponencjonowanie (morfizm) i dowolna dodatnia liczba rzeczywista do potęgi 0 daje 1, a 1 to element neutralny mnożenia.
Elementem odwrotnym dodawania dla każdej liczby rzeczywistej r jest
-r. Po exponencjonowaniu mamy: a-r , gdzie a to dowolna dodatnia liczba rzeczywista, czyli mamy element odwrotny mnożenia. Lub jeżeli mamy jakieś wejście r , to po exp nam wyjdzie ar potem odwracamy i nam wychodzi: (ar) -1. Zatem mamy równość: a-r=(ar) -1
F. (Homo)morfizm